Wat zit er aan herbruikbare materialen in het Heerlense 'lego-kasteel'?

De Heerlense ondernemer Vince Meens (39) maakt graag de vergelijking  met lego. Je maakt van de blokjes een mooi kasteel, maar uiteindelijk breek je dat ook weer af. En gebruik je de blokjes opnieuw om er weer een ander bouwsel van te maken.

En met precies dat concept van circulair hergebruik van materialen is Meens’ bedrijf Maeconomy in het echte leven aan de slag gegaan. ,,Wat heb je er voor nodig op het niveau van een stad?”, is de vraag die hij zich stelt.  ,,Als je als stad iets nieuws wilt gaan bouwen, wat zit er dan in de blokkendoos en wat is de waarde daarvan?”

Maar bij het stellen van die vraag stuit je meteen op een ,,informatieprobleem”, zegt Meens. Want wat er precies aan bruikbare materialen zit verwerkt in straten, gebouwen en de openbare ruimte: niemand die het weet. Meens ging bouwen aan een platform dat dit en meer in beeld moet brengen. ,,Hoe kunnen we van de informatie die we verzamelen een soort bibliotheek maken”, zoals Meens dat omschrijft.

De aanpak van Maeconomy is zo beloftevol, dat de startup dit voorjaar bij twee investeerders - Luma Labs en regionale ontwikkelingsmaatschappij LIOF - 1,5 miljoen euro wist op te halen.

In Heerlen zag het stadsbestuur al eerder brood in het initiatief. In die stad loopt een proefproject. Heerlen werkt toe naar een circulaire economie met zoveel mogelijk hergebruik van materialen. ‘Maeconomy ontwikkelt een platform waarmee eigenaren van grondstoffen inzicht krijgen in hun materialen en deze in een volgende fase kunnen aanbieden voor hergebruik. Dat sluit goed aan bij de ambities van Heeren’, laat wethouder Casper Gelderblom (Duurzaamheid) weten.

Het gezamenlijke experiment zit nu in de inventarisatiefase. De startup heeft al veel gemeentelijke bezittingen en de daarin verwerkte materialen in beeld gebracht. Voor de openbare ruimte is dat werk voltooid. Meens: ,,Als je alle 22.000 lantaarnpalen die er in de stad staat koppelt, kom je tot in de ruimte. Met alle asfalt kun je een weg naar Rome aanleggen.” Maar Maeconomy weet bijvoorbeeld ook hoeveel prullenbakken en bomen – 45.000 stuks - er in Heerlen staan.

Met de inventarisatie van het vastgoed – Heerlen bezit 173 gebouwen, van scholen, gemeenschapshuizen tot sporthallen - is het bedrijf een eind op weg. Dat gebeurt vooral op basis van wat bekend is uit publieke bronnen, vergunningen en archiefstukken, waarbij Maeconomy ook veel digitale kennis en AI inzet. Nu gaat de startup de gebouwen daadwerkelijk in voor fysieke inspectie.

,,Als deze eerste fase is afgerond, weten we wat er de ‘voorraadkast’ zit, wat de volumes van de beschikbare materialen zijn en wat de kwaliteit”, weet Meens. Daarna vindt de waardebepaling kwijt. ,,Wat hebben de grondstoffen ooit gekost, wat is de prijs als je ze nu zou moeten kopen? Wat brengen ze op als ze straks naar een opkoper of een buurgemeente gaan of de gemeente ze zelf hergebruikt? Je projecteert daarbij vooruit naar het moment van sloop.’’

De levensduur van veel materialen is grofweg bekend. ,,Je weet ongeveer wanneer een wegdek wordt vernieuwd of onderhoud plaatsvindt, wanneer een gebouw een upgrade krijgt.  Wij maken de 'voorraadkast' zichtbaar, wanneer stenen en staal vrijkomen.” Dan worden ze verhandelbaar. Het is een van de toekomstige verdienmodellen van Maeconomy: ,,Als materiaalmakelaar als wij zelf een koper vinden.”

Heerlen profiteert nu al van de samenwerking met Maeconomy. In 2024 en 2025 verrichtten beide partijen al een globale verkenning welke materialen er in gemeentelijk bezit verwerkt zijn en welke waarde daar bij hergebruik aan kan worden toegekend. Met als resultaat dat de stad al vanaf dit jaar een besparing van jaarlijks 1 miljoen euro inboekt, meldt wethouder Gelderblom. Grondstoffen worden niet meer helemaal naar 0 euro afgeschreven, maar behouden een restwaarde. Heerlen hoopt dat eind dit jaar de eerste conclusies getrokken kunnen worden over toekomstig hergebruik van materialen.

Meens hoopt uiteraard dat het concept straks breed kan worden uitgerold. ,,Er wordt nu nog zoveel geld verspild. Met hergebruik zou je woningbouw goedkoper kunnen maken.” Gelderblom ‘ziet zeker kansen voor bredere samenwerking in Parkstad en Limburg. Op dit moment ligt de focus echter op het opdoen van ervaring en inzicht binnen het huidige experiment’.

Vince Meens bij het Romeins Museum in Heerlen dat grondig wordt vernieuwd.