Huis voor Klokkenluiders tikt gemeente Kerkrade en Deloitte op de vingers

Het Huis voor Klokkenluiders (HvK) tikt de gemeente Kerkrade stevig op de vingers en plaatst vraagtekens bij de rol van accountant Deloitte in het omstreden Reha-project van de gemeente Kerkrade.

Waar Deloitte namelijk geen onregelmatigheden constateerde, concludeert het Huis dat Kerkrade de aanbestedingsregels en eigen procedures heeft geschonden. De onderzoekers van het HvK spreken Kerkrade aan op ´een misstand met maatschappelijk belang´. Volgens de gemeente is er absoluut geen sprake van een misstand.

Het Klokkenluidersonderzoek richtte zich op het zogeheten Reha-project, waarvoor Kerkrade overeenkomsten sloot met een stichting die een eigen re-integratiemethode had ontwikkeld. Het project, was bedoeld voor de re-integratie van bijstandsgerechtigden en langdurig arbeidsongeschikte gemeentemedewerkers en kostte de gemeente uiteindelijk circa 1,7 miljoen euro.

Blanco cheque

Volgens het HvK verliepen de besluitvorming rond het haalbaarheidsonderzoek en de opstartkosten wel volgens de geldende procedures. De problemen ontstonden pas bij de uitvoeringsovereenkomst die op 24 mei 2022 werd ondertekend. Die werd gesloten zonder voorafgaand collegebesluit, zegt het Huis, zonder controleerbare ambtelijke voorbereiding en zonder objectieve raming van de kosten. Op deze wijze was vooraf niet vastgesteld of een Europese aanbesteding noodzakelijk was bij dit Reha-project. Volgens het HvK schreef de gemeente daarmee 'min of meer een blanco cheque' uit aan de stichting.

Het oordeel van het HvK wijkt af van de analyse die accountant Deloitte maakte. Naar aanleiding van vragen uit de Kerkraadse  raad onderzocht de accountant de financiële gang van zaken rond het Reha-project. Deloitte concludeerde dat over de boekjaren 2022 en 2023 geen onregelmatigheden waren vastgesteld. Volgens de accountant bleef de geraamde inkoopwaarde ook onder de Europese aanbestedingsgrens.

Het Huis is het daar niet mee eens en vindt dat de gemeente vóór het aangaan van de overeenkomst een deugdelijke en objectieve raming had moeten maken. Op deze wijze had kunnen worden vastgesteld of een Europese aanbesteding verplicht was. Omdat die voorbereiding ontbrak, kan volgens het HvK niet worden vastgesteld dat de juiste aanbestedingsprocedure is gevolgd. Volgens de onderzoekers had het college bovendien de raad tijdig moeten informeren over de uitvoeringsovereenkomst en de oplopende projectkosten. De gemeente vindt juist dat zij er ´alles aan heeft gedaan om de schijn van belangenverstrengeling te voorkomen.

Signalen

Het onderzoek begon nadat beleidsadviseur Eric Schaufeli vanaf najaar 2022 zijn zorgen uitte over het project. Hij waarschuwde voor mogelijke budgetoverschrijdingen en stelde ook de besluitvorming rond het project ter discussie. Juist daarom had de gemeente zijn signalen volgens het Huis als een 'melding van een vermoeden van een misstand' moeten behandelen. Ook toen Schaufeli zijn zorgen begin 2024 schriftelijk vastlegde bij de gemeentesecretaris, volgde de gemeente volgens de Huis-onderzoekers niet de procedure uit de Wet bescherming klokkenluiders en de eigen klokkenluidersregeling. Daarmee is sprake van benadeling.

Zijn schorsing en uiteindelijke ontslag waren volgens het HvK echter niet het gevolg van zijn meldingen, maar van het feit dat Schaufeli zonder toestemming nevenwerkzaamheden als advocaat verrichtte. Dat is conform eerdere uitspraken van de kantonrechter en het gerechtshof.

De rol van voormalig wethouder Huub Wiermans wordt eveneens besproken. Hij ondertekende de uitvoeringsovereenkomst namelijk op zijn laatste werkdag als wethouder en verrichtte later werkzaamheden voor de betrokken stichting. Het HvK kan echter niet objectief vaststellen dat vooraf afspraken waren gemaakt over die latere werkzaamheden en spreekt daarom niet van 'bewezen belangenverstrengeling'. Een bestuurder  moet echter steeds iedere schijn van belangenverstrengeling vermijden en dat is hier niet gebeurd volgens het Huis.

Suggestief

Kerkrade mocht het conceptrapport inzien en reageert in het rapport met de opmerking dat de gemeente er 'alles aan heeft gedaan om de schijn van belangenverstrengeling te voorkomen”. Kerkrade laat weten zich niet te kunnen vinden in de conclusies van het Huis voor Klokkenluiders. Volgens Kerkrade was de besluitvorming correct verlopen.

"De gemeente is van oordeel dat, nu de afdeling Onderzoek oordeelde dat geen sprake is van een misstand en/of causaal verband tussen de melding en de benadeling, de aanvullende opmerkingen in dit verband niet passend en suggestief zijn", staat in het rapport.

Het hele rapport is te lezen op: Onderzoeksrapport: Misstand- en bejegening bij gemeente. Gebrekkige besluitvorming re-integratieproject en benadeling melder | Huisvoorklokkenluiders