Natuurbeheer moet Brunssummerheide minder brandgevoelig maken

Natuurmonumenten neemt verschillende maatregelen om de Brunssummerheide minder gevoelig te maken voor natuurbranden. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de bestrijding van een brand, maar ook naar het beheer van het natuurgebied.

Half juli en half augustus hebben op de Brunssummerheide meerdere kleine branden gewoed. Op een van de plekken is de brand nog altijd te ruiken. De brand bleef beperkt tot enkele honderden vierkante meters, mede doordat een voorbijganger het vuur snel ontdekte en de locatie kon doorgeven. Een jaar eerder ging 7,5 hectare in vlammen op - ongeveer tien voetbalvelden. Met de toenemende droogte wordt het voorkomen van brand een steeds belangrijker onderwerp. En dat is waarom verschillende partijen werken aan brandpreventie.

Peter Everts op de plek waar afgelopen zomer brand heeft gewoed. Foto: RTV Parkstad/Petra Wijnsema

Branden op de Brunssummerheide vormen niet alleen een risico voor de natuur, maar ook voor de omgeving. „De Brunssummerheide is voor driekwart omgeven door stedelijk gebied. Het gebied trekt jaarlijks ruim 650.000 bezoekers. Dat brengt een behoorlijke recreatiedruk met zich mee en daarmee is het ook een risico mocht het gaan branden en mocht het ongecontroleerd gaan branden. Dan heb je hier veel sneller een groot risico omdat er zoveel bewoning meteen aan de rand van de Brunssummerheide ligt", zegt Peter Everts, coördinator beheer Natuurmonumenten.

Drie grondwaterputten aangelegd
Defensie heeft eind augustus op drie strategische plekken op de Brunssummerheide grondwaterputten aangelegd. Daarmee moet bij een natuurbrand sneller bluswater beschikbaar zijn. De brandweer hoeft daardoor minder ver het gebied in met zware voertuigen. Volgens Everts is het heidegebied moeilijk toegankelijk voor de brandweer. „De paden zijn voor de brandweer wellicht bereikbaar, maar de brandweerauto's kunnen zich vastrijden of er kunnen ongelukken gebeuren.”

Een van de grondwaterputten. Foto: RTV Parkstad/Petra Wijnsema

Natuurmonumenten richt zich daarnaast op maatregelen die de natuur zelf minder brandgevoelig maken. Het op peil houden van de waterhuishouding is daarbij belangrijk. Vooral het hoogveen moet zo veel mogelijk nat blijven. „In plaats van dat wij heel graag onze brandkranen gebruiken, hebben wij veel liever dat we het gebied op orde hebben en de vochthuishouding op orde hebben. We hebben een mooi hoogveen, een nat gebied binnen de Brunssummerheide. Als we dat in leven kunnen houden en kunnen uitbreiden, is het gebied ook veel beter bestand tegen natuurbranden.”

Minder naaldbomen en meer loofbomen
Ook het voorkomen van verbossing speelt een rol. Jonge dennen groeien snel op de heide en kunnen het open landschap uiteindelijk in bos veranderen. „Als we niks doen, is over een jaar of zes tot tien dit allemaal dennenbos”, zegt Everts. Natuurmonumenten verwijdert daarom regelmatig jonge dennen. „We proberen iedere drie jaar alle dennen uit het heideveld te verwijderen.”

Jonge naaldbomen op de heide. Foto: RTV Parkstad/Petra Wijnsema

Het verwijderen van de dennen is niet alleen belangrijk voor het behoud van de heide. Naaldbomen vergroten ook het risico op een snel uitbreidende natuurbrand. ,,De hars die in het naaldhout zit vormt als het heet wordt een gas en dat gas ontbrandt veel makkelijker dan bijvoorbeeld loofbomen.” Natuurmonumenten kijkt daarom waar naaldhout kan worden omgevormd naar loofhout, vooral in de buurt van woningen.

Schapen en geiten zijn ook van belang bij brandpreventie. Foto: RTV Parkstad/Petra Wijnsema

Ook schapen en camera's ingezet
Ook schapen en geiten helpen bij het beheer. De schapen eten vooral gras en de geiten eten jonge boompjes en andere houtige begroeiing. „De geiten vinden het houtige gewas om op te vreten", lacht hij.

Later dit jaar komt er bovendien een slimme camera op de Brunssummerheide. Die maakt deel uit van een Nederlands-Duits netwerk van drie camera's waarmee rook sneller kan worden gedetecteerd. Door meerdere camera's met elkaar te laten samenwerken, kan ook sneller worden bepaald waar een brand zich bevindt.

Een set aan maatregelen moet de heide minder vatbaar maken voor brand. Foto: RTV Parkstad/Petra Wijnsema

Veel partijen betrokken
De maatregelen zijn onderdeel van een gezamenlijke aanpak. Natuurmonumenten beheert het natuurgebied, terwijl ook de Veiligheidsregio Zuid-Limburg, de brandweer, de gemeenten Brunssum, Landgraaf en Heerlen en de provincie Limburg betrokken zijn. „Uiteindelijk is dat een samenwerking”, zegt Everts. „Wij beheren het gebied vanuit natuuroogpunt. Maar de veiligheidsregio kijkt natuurlijk naar de bescherming van de bevolking en van de bebouwing hier omheen.”

Door de heide open en het gebied zo veel mogelijk vochtig te houden, de hoeveelheid brandbaar materiaal te beperken en branden sneller te signaleren, moet de Brunssummerheide beter bestand worden tegen natuurbranden.

Een andere grondwaterput. Foto: RTV Parkstad/Petra Wijnsema