Hoensbroek gaat in de komende jaren flink op de schop als het aan Jo Coenen ligt. De geboren Hoensbroekenaar, voormalig Rijksbouwmeester en een van de meest toonaangevende Nederlandse architecten presenteerde zijn plannen zaterdag in een bijeenkomst van de Heemkundevereniging Gebrook. Hij blikte uitgebreid terug, maar vooral ver vooruit op hoe zijn geboorteplaats een ingrijpende transformatie kan ondergaan naar een plaats met de grandeur die Hoensbroek verdient.
De stedenbouwkundige visie van Coenen gaat uit van de drie linten waarlangs de plaats is ontstaan en die hij de lange lijnen van Hoensbroek noemt. Langs deze drie parallelle denkbeeldige 2,5 kilometer lange strepen in het landschap – het voormalige mijnspoor, de Hoofdstraat en de Juliana-Bernardlaan – is Hoensbroek ooit ontstaan tussen weidse glooiende velden, doorkruist door veelal onverharde paden en weggetjes. In de afgelopen honderd jaar is de oorspronkelijke verzameling huizen en boerderijen rond die drie linten explosief gegroeid door de komst van de staatsmijn Emma met wijken als Treebeek, Passart, Mariarade en Lotbroek.

In zijn visie op de ontwikkeling van het Heerlense stadsdeel kijkt Coenen vooral naar de versterking van het relatief smalle gebied tussen Kasteel Hoensbroek in het zuidwesten en het terrein van de voormalige staatsmijn in het noordoosten. Dat werd door een van de sprekers op de bijeenkomst ‘een vat vol paradoxen’ genoemd, omdat er elke vorm van stedenbouwkundige en infrastructurele samenhang ontbreekt. Essentiële Hoensbroekse panden voor onder meer onderwijs, bestuur, veiligheid en cultuur in deze zone vielen namelijk ten prooi aan de sloophamer omdat ze hun bestaansrecht verloren na de gemeentelijke herindeling van 1982. Daarmee verloor het nieuwe stadsdeel tevens zijn authenticiteit en samenhang.
Vier deelgebieden
Coenens gedroomde transformatie betreft precies vier deelgebieden in die smalle strook, volgens hem de ,,kom tussen de bergen”: de Kasteelbuurt, de Markt, het Aldenhofplein en tenslotte het zogeheten Kruutz, het huidige Gebrookerplein.
Een greep uit de concrete plannen van de voormalige Rijksbouwmeester, die ook in de nodige sloop en nieuwbouw voorzien. Coenen wil de Droomvijver en de kasteelvijver met elkaar verbinden. De Klinkerstraat die nu tussen beide wateren doorloopt, moet dan worden omgelegd, om de Droomvijver heen. Over het tracé van de huidige weg zou een fietsbrug moeten komen, over het water heen.

De droomvijver in Hoensbroek. Foto: RTV Parkstad
Ook het winkelgebied bij de Mgr. Nolensstraat-Postplein ondergaat in de visie van de architect een metamorfose. Waarbij alles onder een overkapping zou moeten komen Coenen heeft zich hierbij laten inspireren door Spaanse markten als sfeervolle plaats van ontmoeting. De architect is ook voorstander van ondergronds parkeren. De Hoofdstraat, die volgens hem nu meer de functie van woonerf heeft, zou weer een echte verbinding moeten worden.
Slag om de arm
Of en in welke mate de ambitieuze plannen van Coenen realistisch én realiseerbaar zijn, behoeft voor hem geen betoog en hangt vooral af van politiek draagvlak. Op dat punt hield wethouder Alain Janssen (Jongerenpartij), tevens stadsdeelwethouder voor Hoensbroek, evenwel een behoorlijke slag om de arm. Hij wees erop dat in maart vorig jaar het Gebiedsperspectief en Uitvoeringsprogramma Hoensbroek-Centrum 2034 door de gemeenteraad is aangenomen.

De Hoofdstraat in Hoensbroek.
Doel van die gemeentelijke visie op Hoensbroek is de aanpak van leegstand, economische achteruitgang en leefbaarheidsproblemen. ,,We zullen stap voor stap interventies moeten doen om Hoensbroek mooier te maken en dit rapport is een belangrijke inspiratiebron met mooie ideeën voor de toekomst, maar heeft geen formele status. Ik wil geen valse verwachtingen wekken, dat kan Hoensbroek niet gebruiken”, verklaarde Janssen, min of meer verwijzend naar alle mooie voornemens die in het verleden in schoonheid gestrand zijn.
Wat voor Coenen met stip op één staat, is dat zijn geliefde Gebrook eindelijk écht mooier gaat worden. ,,We hebben deze visie met veel handwerk, liefde en toewijding opgesteld. Als anderen het beter kunnen, laat dat dan gerust gebeuren.”