Hitte en droogte dwingen Limburgse aardappelsector tot transitie: 'Oude rassen kunnen niet meer mee'

De Limburgse aardappelteelt staat op een kruispunt. Door de toenemende hitte en extreme droogte presteren traditionele aardappelrassen steeds minder goed, wat leidt tot zorgen over de opbrengst en de kwaliteit van onze friet. Proeven met nieuwe rassen in Limburg laten echter zien dat er een weg voorwaarts is.

De huidige weersomstandigheden zijn zwaar voor het gewas. Met temperaturen die ruim boven de 30 graden uitkomen, stopt de groei van de aardappel volledig. ,,Bij een temperatuur boven de 25 graden doet een aardappel helemaal niks meer," luidt de harde conclusie van Guido Schriever. Guido is projectleider van een nieuwe proef waarin wordt onderzocht hoe verschillende aardappelrassen omgaan met steeds extremere weersomstandigheden, zoals de langdurige droogte en hoge temperaturen van deze zomer.

De aardappelplanten liggen er uitgedroogd en verwelkt bij, maar leveren wel nog steeds aardappelen. Dit is dus een optimistisch verhaal. Foto: ©RTV Parkstad/Jan Danihel

In Zuid-Limburg wordt de situatie verergerd door het feit dat het grondwater erg diep zit, waardoor beregenen met duur drinkwater van de Waterleiding Maatschappij Limburg (WML) vaak de enige, maar kostbare optie is. Op proefvelden van de Limburgse Land- en Tuinbouwbond (LLTB) in Wijnandsrade en Hulsberg zijn nieuwe aardappelrassen getest die niet zijn beregend. De resultaten zijn hoopgevend. Waar het oude ras 'Fontane', dat al 30 jaar wordt geteeld, moeite heeft om in droge jaren nog geschikte friet te produceren, doen nieuwe rassen het aanzienlijk beter.

Een voorbeeld hiervan is het ras 'Donata'. Dit ras laat een opbrengst zien van zo'n 45 ton per hectare, wat ongeveer 15 procent meer is dan de traditionele rassen. Bovendien levert de Donata de lengte die frietfabrieken nodig hebben. ,,We zien die nieuwe rassen in zo'n droog en heet jaar beter presteren als de oude rassen. Die kunnen niet meer mee," aldus Schriever.

De donata kan beter tegen droogte. Foto: ©RTV Parkstad/Jan Danihel

Uitdagingen in water en stikstof
De aardappelsector staat voor een dubbele uitdaging: water en stikstof. Het weer wordt steeds extremer: een gortdroge zomer kan worden opgevolgd door een extreem nat jaar laat Guido weten. ,,Het wisselt zich tegenwoordig af in extremen, er is geen gulden middenweg meer''. Tegelijkertijd moet de sector met minder stikstof een hoge opbrengst zien te behalen. Te veel stikstof kan namelijk uitspoelen naar het grondwater, terwijl boeren wel voldoende opbrengst nodig hebben om hun gewassen rendabel te kunnen telen.

De gevolgen van deze weersveranderingen zullen uiteindelijk merkbaar zijn in de portemonnee van de consument. Hoewel de schappen niet direct leeg zullen raken, wordt er wel gewaarschuwd voor de economische impact: "Dit gaat wel iets doen met de prijzen in de winkel natuurlijk," laat LLTB-bestuurder Peter van Dijck weten. ''We proberen ons zo veel mogelijk aan te passen, kijken naar andere gewassen of andere teeltmethodes.'' Maar wordt er aan toegevoegd, er zit natuurlijk een grens aan hoe ver je je kunt aanpassen en kunt compenseren.

Optimisme
Ondanks de uitdagingen is er sprake van een optimistische beweging binnen de landbouw. Er vindt een grote transitie plaats waarbij wordt gekeken naar andere teeltmethodes, minder gewasbescherming en slimmere bemesting. De overstap naar robuustere rassen is hierin essentieel. ,,Het is een reëel en noodzakelijk verhaal om de toekomst van de akkerbouw in Limburg veilig te stellen.'' aldus Guido Schriever.