De kerk die de gemeente Kerkrade niet wilde wordt 175 jaar

De Sint Martinuskerk in Spekholzerheide was een ongewenste kerk. Althans voor de gemeente Kerkrade. Toch werd de kerk gebouwd en zondag 8 november viert dit kerkgebouw zijn 175e verjaardag.

Vanaf het jaar 1200  behoorden de bewoners van Spekholzerheide tot de Lambertus-parochie van Kerkrade. "Vooral in de winter, als de wegen door hevige regen en sneeuwval onbegaanbaar waren, konden velen 's zondags niet naar de kerk gaan. Omstreeks 1836 hebben de mensen van het tegenwoordige gebied Kerkrade-West pogingen gedaan om hier een eigen parochiekerk te krijgen. Dat plan viel bij de bevolking en het gemeentebestuur van Kerkrade niet in goede aarde. Men wilde liever de bestaande Lambertuskerk door een nieuw en ruimer gebouw vervangen", staat te lezen op de website Kerkgebouwen in Limburg.

Hulp koning Willem III ingeroepen

November 1839 riepen de inwoners van Spekholzerheide de hulp in van koning Willem III.  Honderd ondertekenaars schreven de koning dat hun gehucht Spekholzerheide elfhonderd zielen telde en dat ze meer dan een uur moesten lopen naar de Lambertuskerk. De initiatiefnemers werd echter verweten dat ze zich eerst hadden moeten wenden tot het kerkelijk bestuur in plaats van koning Willem III.

Het bisdom ging akkoord met de nieuwbouw. De gemeente Kerkrade bleef echter nog een aantal jaren dwarsliggen. Er moest zelfs een provinciaal bemiddelaar aan te pas komen. Uiteindelijk besloot de gemeenteraad van Kerkrade na een lang beraad op 13 oktober 1849 dat Spekholzerheide zijn eigen kerk mocht krijgen. De gemeente gaf zelfs een subsidie van 3.100 gulden, inclusief het bouwterrein ter waarde van 300 gulden.

Neo-romaans kerkgebouw

Op 2 juli 1850 werd de eerste steen gelegd en Joseph Scheuren werd in oktober 1851 benoemd tot de eerste pastoor van de nieuwe parochie. De Martinuskerk is een neo-romaans kerkgebouw met een vierkante klokkentoren met uurwerken en volgens zangkoren zoals het eigen St. Rochuskoor een schitterende akoestiek. Op 1 december 1851 werd de kerk in gebruik genomen en op 9 Juli 1856 kwam Mgr. Paredis de nieuwe kerk inwijden. Eerste patroon werd St. Martinus en de tweede St. Rochus. De door de bisschop aangewezen gehuchten Spekholzerheide, Onderspekholz, Wijbach, Gracht, Kalbert en de hoeven Crombach, Spekholz en Firenschats zouden de nieuwe parochie vormen.

Postkaart uit 1916 van de Sint Martinuskerk Bron: KerkradeWiki

In 1990 werd begonnen met een grootschalige restauratie van de kerk, die steeds meer in verval begon te raken. De restauratie kostte meer dan een miljoen gulden. De St. Martinuskerk kon op deze wijze ook in de toekomst de moederkerk blijven van Kerkrade-West. Tijdens deze restauratie werden ook de prachtige schilderingen boven het altaar en in de koepel, die in de zeventiger jaren wit waren overgekalkt, weer zichtbaar gemaakt. April 1996 wordt de volledige renovatie met een groot feest gevierd. En in 1998 wordt de aanvankelijk niet gewenste kerk op de monumentenlijst van de provincie Limburg geplaatst.

De Sint Martinuskerk in Spekholzerheide Foto: Kerkgebouwen in Limburg/Aljo Tossaint

Zondag 8 november om 10.30 uur is er een feestelijke jubileumviering in de Sint Martinuskerk met een hoogmis waaraan (muziek)verenigingen uit Kerkrade-West deelnemen. Aansluitend is een gezellig samenzijn in verenigingsgebouw Heidsjer Tref.