Afspraak bij Zuyderland voor buikklachten duurt meer dan een jaar: ‘Wachtlijsten zijn niet weg te werken’

Wie niet-acute buikklachten heeft, moet meer dan een jaar wachten op een afspraak met een maag-darm-leverarts bij het Zuyderland ziekenhuis. De landelijke norm voor een eerste afspraak wordt in dit ziekenhuis in bijna 15 procent van de gevallen niet gehaald. Bij behandelingen wordt de landelijke norm in 21 procent van de gevallen overschreden.

Patiënten uit Parkstad die naar Zuyderland worden verwezen, kunnen niet altijd in Heerlen terecht. Voor Heerlen en Sittard-Geleen geldt namelijk dezelfde wachtlijst. De patiënt gaat in principe naar de locatie waar het eerst een plek beschikbaar is. Dat kan dus betekenen dat iemand uit Heerlen voor een afspraak of behandeling naar Sittard-Geleen moet. Nacontroles kunnen wel plaatsvinden in het dichtstbijzijnde ziekenhuis.

Voor een eerste afspraak in het ziekenhuis geldt een landelijke norm van maximaal vier weken. Voor een behandeling is dat maximaal zeven weken. Bij sommige specialismen lopen de wachttijden op tot vele maanden.

Zuyderland, locatie Heerlen. Foto: © RTV Parkstad/Petra Wijnsema

Voorrang bij ernstige klachten
De wachttijd van meer dan een jaar bij de maag-darm-leverarts geldt niet voor iedereen. Patiënten met ernstige klachten worden veel sneller geholpen. Zuyderland deelt patiënten in op basis van de ernst van hun klachten. "We maken een indeling in een stoplicht: rood, geel en groen", vertelt maag-darm-leverarts Erik Keulen. "Een rode patiënt is iemand die plotseling geel is gaan zien of die op de echo bij de huisarts een afwijking laat zien in zijn alvleesklier of lever. Die mensen kunnen binnen twee weken terecht."

De lange wachttijd geldt vooral voor mensen die al langere tijd klachten hebben en bij wie de huisarts al onderzoek heeft gedaan, legt Keulen uit. "Er komen ook mensen bij ons die al een jaar lang last van hun buik hebben of van zuurbranden. Die mensen wachten meer dan een jaar. We erkennen dat deze klachten heel vervelend voor hen kunnen zijn, maar we kunnen ze niet eerder helpen."

Gestage groei
Volgens Keulen komt de lange wachttijd vooral door de sterk gestegen vraag naar zorg. Toen hij in 2001 met zijn opleiding begon, waren er in Nederland nog geen honderd maag-darm-leverartsen en inmiddels zijn dat er achthonderd. Toch is de vraag sterker gegroeid dan het aantal artsen. "De vraag naar de behandeling van problemen met het maag-darmstelsel en de vertering is zo sterk gestegen, dat we die groei niet aankunnen", zegt Keulen.

Maag-darm-leverarts Erik Keulen. Foto: ©RTV Parkstad/Petra Wijnsema

Ook bij andere specialismen zijn de wachttijden lang. Voor een operatie vanwege incontinentie of een verzakking moeten patiënten bijna tien maanden wachten. Voor een eerste afspraak bij de gynaecoloog is de wachttijd daarentegen ongeveer twee weken. Het knelpunt ontstaat als er geopereerd moet worden. "Er is een tekort aan personeel in de operatiekamer."

Vanwege het tekort aan personeel in de operatiekamer laat een operatie van een scheef neustussenschot ook zeven maanden op zich wachten. Dringendere ingrepen krijgen voorrang. "Een scheef tussenschot is heel vervelend, maar het is niet levensbedreigend. Dus wordt er de keuze gemaakt dat andere operaties voorgaan", zegt de maag-darm-leverarts.

Weinig alternatieven
Veel alternatieven zijn er in Zuid-Limburg niet. Zuyderland is het enige grote streekziekenhuis in de regio. Maastricht UMC+ is een academisch ziekenhuis en richt zich vooral op meer specialistische zorg. Voor een ander streekziekenhuis moeten patiënten uitwijken naar bijvoorbeeld Roermond of over de grens.

Daar komt volgens Keulen bij dat de vraag naar zorg in Zuid-Limburg groter is door de vergrijzing. Daardoor zijn de wachtlijsten hier volgens hem wat langer dan elders.

Wachtlijsten blijven
Een snelle oplossing is er niet. Nieuwe artsen opleiden duurt zes tot acht jaar en ook het aantrekken van personeel in Zuid-Limburg is volgens Keulen lastig. "Het zal nooit lukken om de wachtlijsten helemaal weg te werken. Dat heeft deels te maken met vergrijzing. Daarnaast is het aantrekken van personeel voor ons lastig, omdat mensen die hier in het ziekenhuis willen gaan werken, vaak een partner hebben die ook werk nodig heeft. En dat is hier in de regio lastiger dan in bijvoorbeeld de randstad."

Zuyderland probeert de wachtlijsten wel te verkorten door een deel van de zorg anders te organiseren. Zo worden controles steeds vaker digitaal gedaan. Dat gebeurt jaarlijks inmiddels bij 17.000 patiënten. Ook kunnen huisartsen digitaal advies vragen aan een specialist. Een patiënt kan daardoor soms bij de eigen huisarts blijven en hoeft niet naar het ziekenhuis.