Eerste cijfers Parkstadwet laten positieve ontwikkeling zien

De Parkstadwet lijkt in de eerste zes maanden te doen wat Heerlen graag ziet. Het aandeel huishoudens van buiten Parkstad dat na verhuizing naar een aangewezen buurt geen beroep doet op de bijstand, steeg van 83 procent vóór de invoering naar 96 procent in de eerste maanden van 2026.

,,Het is heel opvallend en het is precies wat we willen. Een betere mix van mensen in de Parkstadbuurten heeft positieve effecten, al moeten we voorzichtig zijn om die effecten toe te schrijven aan de Parkstadwet", zegt Casper Gelderblom, wethouder van Volkshuisvesting.

Minder nieuwe bijstandsaanvragen hele stad
Gelderblom zegt vooralsnog geen aanwijzingen te zien voor een zogenoemd waterbedeffect, waarbij kwetsbare huishoudens zich massaal zouden verplaatsen naar buurten waar de Parkstadwet niet geldt. Het aantal mensen dat voor het eerst een beroep deed op de bijstand lag stadsbreed in de eerste maanden van 2026 zelfs lager dan in dezelfde periode vorig jaar.

De Parkstadwet geldt sinds 1 januari voor huurwoningen in 19 buurten, 44 afzonderlijk aangewezen straten en het wooncomplex Aambosveld. Woningzoekenden hebben daar een huisvestingsvergunning nodig. Zij worden onder meer getoetst op regionale binding, inkomen en een politiescreening. Wie al zes jaar of langer in Parkstad woont, wordt niet aan de inkomenseis getoetst. De gemeente wil daarmee voorkomen dat kwetsbaarheid zich verder concentreert in buurten die al zwaar worden belast.

Vooraf duidelijkheid over vergunning
In de eerste helft van dit jaar werden 130 huisvestingsverklaringen aangevraagd; zo'n huisvestingsverklaring geeft woningzoekenden vooraf duidelijkheid of zij aan de voorwaarden voor een vergunning voldoen. Van die huisvestingsverklaringen werden er 48 afgegeven en 49 niet. Vijftien aanvragen waren nog in behandeling en achttien werden ingetrokken of buiten behandeling gesteld. Van de 49 afgewezen verklaringen voldeden 32 niet aan de voorwaarden voor inkomen en regionale binding en werden zeventien afgewezen na de politiescreening.

Daarnaast kwamen 315 aanvragen voor een huisvestingsvergunning binnen. Daarvan werden er 226 verleend en elf geweigerd. Bij zes weigeringen was de politiescreening de reden en bij vijf werd niet aan de inkomenseis voldaan. Die inkomenseis geldt alleen voor mensen die korter dan zes jaar in Parkstad wonen.

Nog onduidelijkheid over 80 adressen
De gemeente heeft daarnaast geprobeerd om via verschillende databronnen zicht te krijgen op verhuizingen waarbij mogelijk geen vergunning is aangevraagd. Een eerste vergelijking leverde 237 nieuwe inwoners op waarvoor geen vergunning of aanvraag werd gevonden. Na correcties voor onder meer samenwonende huishoudens en situaties waarin geen vergunning nodig was, bleven 139 huishoudens over. Deze huishoudens kregen een brief met het verzoek alsnog een vergunning aan te vragen als zij daar inderdaad toe verplicht waren. Uit de reacties bleek onder meer dat een gebruikte bron met eigendomsinformatie deels verouderd was. Ook hadden zeventien huishoudens inmiddels alsnog een vergunning aangevraagd.

Volgens de gemeente zullen uiteindelijk waarschijnlijk ruim minder dan tachtig huishoudens overblijven die sinds de invoering van de wet zonder vereiste vergunning in een vergunningplichtige woning zijn gaan wonen. ,,Dat aantal valt mij mee, als je nagaat dat dit een grote stap is geweest. Ik denk dat het heeft geholpen dat er vooraf veel voorlichting is geweest. Je ziet dat mensen nu weten dat deze regelgeving er is", aldus Gelderblom. Waar nodig wil Heerlen handhaven.

Brede aanpak
De Parkstadwet is onderdeel van een bredere aanpak van de woningmarkt, die uit drie Woonpijlers bestaat. Met de eerste pijler, 'investeren', wil Heerlen meer en verschillende soorten woningen bouwen. Daarvoor wordt in het najaar een woonfonds opengesteld dat bijvoorbeeld sociale huurwoningen op dure grond mogelijk moet maken als die zonder gemeentelijke steun niet van de grond komt. De tweede pijler, 'koesteren', is gericht op het aantrekken en behouden van mensen die de stad hard nodig heeft. Sinds juli krijgen daarom mensen die werken in de zorg, het onderwijs, de techniek, openbare orde en veiligheid en maatschappelijke dienstverlening voorrang bij de toewijzing van woningen. De derde pijler, 'reguleren', bestaat onder meer uit de Parkstadwet.

Heerlen wil de effecten van de Parkstadwet de komende jaren nauwkeurig volgen. Eerst wordt gekeken naar verhuisbewegingen en vergunningen, daarna naar ontwikkelingen in inkomen, bijstand en huishoudenssamenstelling. Op langere termijn wil de gemeente ook kijken naar leefbaarheid, overlast, veiligheid en de tevredenheid van inwoners. De gemeente benadrukt daarbij zelf dat het naarmate de tijd verstrijkt moeilijker wordt om veranderingen in buurten rechtstreeks aan de Parkstadwet toe te schrijven, omdat de regeling onderdeel is van een bredere aanpak.