Ontzetting in architectenwereld over geplande sloop kerk van Peter Sigmond in Landgraaf

De voorgenomen afbraak van de protestantse kerk De Ark in Landgraaf heeft in de architectenwereld tot ontzetting geleid. De stichting Peutzhuis heeft het Landgraafse college in een brandbrief met klem verzocht af te zien van de sloop. Dat verzoek wordt onder meer door de bekende architect en voormalig Rijksbouwmeester Jo Coenen onderschreven.

Het in Schaesberg gelegen kerkgebouw uit 1967 van architect Peter Sigmond (1932-2015) moet wijken voor een huisartsenpraktijk en ongeveer dertig woningen. Het is een project van de huisartsen en de  woningstichting HEEMwonen waar Landgraaf aan meewerkt. Er is een principeverzoek voor ingediend bij de gemeente.

Bom ingeslagen

Het sloopplan is als een bom ingeslagen onder architecten nadat RTV Parkstad er over berichtte. Volgens de stichting Peutzhuis is De Ark een ‘belangrijk en uniek gebouw in het oeuvre van Sigmond’. Het ‘vertegenwoordigt een onmisbare waarde op het gebied van architectuur en erfgoed voor Parkstad. Het kerkgebouw is een onderdeel van ons collectieve geheugen’, schrijft de Heerlense architect Mark Feron als voorzitter van de stichting aan het Landgraafse college.

Sigmond heeft net als de architecten Jan Stuyt en Frits Peutz ‘een zeer belangrijke bijdrage aan onze streek geleverd’, staat in de brief. Hij ontwierp onder meer winkelcentrum ’t Loon en de wijk Vrieheide in Heerlen. Enkele van zijn gebouwen zijn tot monument verklaard, zoals de enige andere kerk waarvoor Sigmond tekende: de Pastoor van Arskerk in Haarlem.

Verminking

De stichting Peutzhuis wil geen sloop of ‘ingrijpende verminking’ maar 'duurzame instandhouding of zorgvuldige herbestemming’ van De Ark. Daarbij moeten dan de historische en monumentale kenmerken in stand blijven. Er zijn genoeg voorbeelden van ‘respectvolle herbestemming van kerkgebouwen, ook tot medisch centrum’, luidt de boodschap aan het gemeentebestuur.

Het stichtingsbestuur wil zo snel mogelijk in gesprek met de gemeente. ,,Daar ben ik toe bereid”, reageert wethouder Bart Smeets (CDA, Wonen en Herstructurering). ,,Ik ga de brief maandag intern bespreken en eveneens met HEEMwonen en de huisartsen.”

Weinig hoop

Maar verder kan Smeets de architectenwereld maar weinig hoop bieden. ,,Ik kan me niet voorstellen dat we een andere keuze gaan maken. Een huisartsenpraktijk en woningen hebben belangrijke maatschappelijke waarde. Het was ook al lang bekend dat de kerk leeg en te koop stond. De Ark is geen monument en in het bestemmingsplan rust er geen cultuur-historische waarde op. Waarom heeft nooit een architect de monumentenstatus voor de kerk aangevraagd? Daar is het nu te laat voor.”

De Ark was qua efficiënte werkruimte niet geschikt te maken voor een huisartsenpost en woningbouw, zegt de wethouder. ,,Sloop biedt veel meer mogelijkheden.”

Boek

De stichting Peutzhuis bekommert zich om het erfgoed van architect Frits Peutz, maar ijvert ook voor het behoud van andere belangrijke architectuur in de regio. Juist in november 2025 organiseerde de stichting nog het symposium ‘zicht op Sigmond’. In 2027 verschijnt mede op initiatief van de Peutz-stichting een boek over deze architect. Ook wordt er een tentoonstelling aan hem gewijd. In beide gevallen krijgt De Ark hierin een prominente plek.

De brief aan het Landgraafse college is mede ondertekend door meerdere architecten en de Vrienden van Schunck. Inmiddels heeft de stichting een groot aantal steunbetuigingen gekregen, meldt ze. Vijftig mensen en instellingen zouden de protestbrief aan het college onderschrijven.

De Ark in Landgraaf. Foto Klaus Tummers